شانزده آذر در چند پرده

پریسا نصرآبادی  

وسوسه نوشتن در باره شانزده آذر امسال، تلخ و گزنده است؛ آوار مرور چندین سال پیاپی شانزده آذر سرخ که دستاورد پیشروی مستقل ترین، مترقی ترین و متعهد ترین بخش از بدنه جنبش دانشجویی بود، امسال در فضایی بر سر ها فروریخت که نوچگان بخش هایی از حاکمیت، در قامت دفتر تحکیم وحدت (در راستای تسهیم قدرت) و نومحافظه کاران نورسِ وطنی، یگانه میدان دار برگزاری آکسیون روز دانشجو بودند(البته پس از اخذ جواز و کسب تکلیف از مقامات امنیتی مربوطه که چند و چون و چارچوب بندی برنامه را پیشتر به سمع و نظر بانیان مراسم رسانده بودند). اینکه چه وظیفه خطیری بر دوش شاخه های دانشجویی احزابی چون کارگزاران سازندگی یا مشارکت در سال تحصیلی پیش رو،که اتفاقا قرین انتخابات ریاست جمهوری 1388است، نهاده شده و تشکّل واپس گرای انجمن اسلامی (به ویژه در تهران و شهرهای مرکزی) با تامین بودجه از سوی احزاب نامبرده، چه کارکردی را در بستر حاّد- وابستگی علنی به حاکمیت به نمایش خواهند گذارد، مباحثی است که مکرّرا بدان پرداخته شده و طرح دیگر باره آن، در این نوشتار نمی گنجد، و اشاره ای گذرا به آن، تنها بر ضرورت ایجاد تشکل مستقل و پیشرو دانشجویی صحّه می نهد که دستاوردی است دموکراتیک و تاریخاَ به طلایه داری پیشروترین نیروی تاکنون موجود در دانشگاه، یعنی چپ دانشجویی تحقّق پذیر بوده است

بیانیه کمیته مرکزی حزب کمونیست ایران

بمناسبت 16 آذر

(1387)

16 آذر نماد بیش از نیم قرن مبارزه جنبش دانشجویی ایران بمثابه یک جنبش پیشتاز اجتماعی است. جنبش دانشجویی در کشوری اختناق زده، در کشوری که احزاب، اتحادیه ها و حتی سازمانهای صنفی مستقل حق حیات ندارند، در روند مبارزات ضد استبدادی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در ایران تحت حاکمیت استبداد چه در دیکتاتوری سلطنتی و چه در اختناق جمهوری اسلامی جنبش دانشجویی همواره پرچم آزادی خواهی و برابری طلبی را برافراشته نگاه داشته است. گرامی داشت روز 16 آذر فرجه ای  برای تجدید پیمان با مبارزات و از جان گذشتگی های این جنبش در تاریخ معاصر ایران است؛ از مبارزات ضد امپریالیستی و ضد استبدادی دهه های 20 و 30 تا مبارزات چریکی و فعالیت های سیاسی و تشکیلاتی کمونیست ها در دهه های 40 و 50 و از جانفشانی های دانشجویان انقلابی دهه 60 در زندان ها و میادین اعدام تا مبارزات توده ای دهه های 70 و 80 برای در هم شکستن دیوار اختناق رژیم جمهوری اسلامی.

در تمام ادوار این تاریخ، بدون شک جریان کمونیستی نقش برجسته ای در پیشبرد مبارزات این جنبش داشته است و جنبش دانشجویی بمثابه بستر تربیت نسل های گوناگون مبارزان چپ عمل نموده است. بعنوان مثال چپ انقلابی و از جمله کومه له که در دهه 40 در مرزبندی با رفرمیسم و مشی چریکی پا به عرصه مبارزه گذاشت و در دهه 50 به اوج رسید، فعالیت خود را از جنبش دانشجویی آغاز نمود و سپس به مراکز کارگری گسترش داد. پس از انقلاب بهمن 57 که جنبش کارگری را وسیعا به میدان مبارزه کشاند، هسته های متعدد طرفدار مبارزات طبقه کارگر در بین فعالین دانشجویی انقلابی شکل گرفت. در ادامه این روند بود که بخش بزرگی از این فعالین تاسیس حزب کمونیست ایران را گام بزرگی در راه تحقق آرمانهای خود دیدند.

وقوع ضد انقلاب فرهنگی به فرمان خمینی در سال 1359 و کشتار انقلابیون در دهه 60 باعث ایجاد وقفه ای در فعالیت های چپ در جنبش دانشجویی گردید. دور جدیدی از فعالیت های چپ در جنبش دانشجویی پس از به بن بست رسیدن جریان اصلاحات حکومتی از سالهای نخستین دهه 80 آغاز گردید. روند فعالیت پر شور و هیجان مبارزان این نسل در آستانه 16 آذر سال گذشته با ضربه نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی مواجه شد که باعث دستگیری ده ها تن از فعالین چپ در شهرهای مختلف ایران شد. این ضربه از یکسو موجی از حمایت های شورانگیز بین المللی و داخلی و شکل گیری محافل چپ در شهرهای گوناگون ایران را به همراه داشت و از سویی دیگر با روشن شدن برخی از دلایل و زمینه های ورود این ضربه که به نواقص اساسی در سیاست و سبک کار بخشی از این فعالین  بازمی گشت مباحثات گوناگونی در چپ دانشجویی را به راه انداخت که توان و توجه فعالین چپ در  داخل و خارج  را در ماههای اخیر  به خود معطوف داشت.

اکنون رابطه بین احزاب چپ و جنبش های اجتماعی یکی از مسائل محوری این مباحثات را شکل می دهد. هنگامی که ما از سیاسی شدن جنبش های اجتماعی و طرح استراتژی برای آنها صحبت می کنیم، نمی توانیم با فعالیت احزاب و سازماندهی حزبی در آنها مخالفت کنیم. حزب کمونیست ایران در دوره کنونی در پی تداوم بخشیدن به آرمان های انقلابی خود از خلال پیوند با مبارزات جنبش های اجتماعی امروز ایران یعنی جنبش کارگری، جنبش زنان، جنبش انقلابی کردستان، جنبش دانشجویی و نسل جدید مبارزان کمونیست در این جنبش ها است.  اما تاکید بر ضرورت تحزب کافی نیست و مساله تعیین کننده این است که از چه نوع تحزب و فعالیت حزبی و کدام سیاست صحبت می کنیم. حزبی می تواند در پیگیری یک استراتژی انقلابی و سوسیالیستی در جنبش های اجتماعی موفقیت آمیز عمل کند که نه دنباله رو توده ها و جریانات باشد و نه منافع سازمانی خاص خود را بر آنها تحمیل کرده و باعث ایجاد تفرقه و پراکندگی در بین مبارزان این جنبش ها گردد. احزاب انقلابی می باید سیاست های خود را در جهت انسجام بخشیدن به گرایش انقلابی در درون جنبش های اجتماعی طراحی و پیگیری کنند، توجه توده های وسیع را به حقانیت و درستی این سیاستها جلب نمایند تا فعالین حزبی نیز در مدرسه آموزش عینی و عملی  این مبارازت و با پیشبرد این سیاستها آبدیده و کارامد تر گردند.  

طی سال اخیر هر روزه اخبار بازداشت فعالین دانشجویی، به محاکمه کشیدن و یا تهدید آنان از طریق نهادهای امنیتی و قضایی و کمیته های انضباطی، محرومیت از تحصیلی بسیاری از آنان و فشارهای طاقت فرسای گوناگون بر دانشجویان  را  شنیده ایم که  نشان از تلاش فراوان رژیم در جهت منکوب و محاصره نمودن این جنبش را دارد. از سوی دیگر شاهد جلوه های گوناگون از مبارزات و اعتراضات صنفی و سیاسی دانشجویی بوده ایم که نشانگر ظرفیت ها و رشد تحرکات مبارزاتی و اعتراضی در این جنبش می باشد. این مبارزات و اعتراضات  بدون دخالت و تاثیر گذاری جریان چپ به نتیجه مطلوب نخواهند رسید.

دانشجویان چپ و کمونیست  می بایست هر چه سریعتر با رسیدن به یک جمع بندی روشن از عملکرد گذشته خود و فائق آمدن بر مشکلات کنونی، در روند تعیین اهداف، ابزار و روش های مبارزات دانشجویی به نحو موثری مشارکت جویند. فعالین سوسیالیست جنبش دانشجویی نه تنها نباید نسبت به مطالبات صنفی و مطالبات گوناگون دانشجویان و مبارزه برای تحقق این مطالبات بی تفاوت باشند بلکه خود باید از فعالین و سازماندهندگان اصلی مبارزه برای تحقق این خواستها باشند. با تاکید بر این خواستها و مبارزه در راه تحقق آن است که می توان بدنه جنبش دانشجویی را در ابعاد توده ای به روند مبارزات و سازماندهی اعتراضات جذب کرد، زمینه های برپائی تشکل صنفی و توده ای دانشجویی را فراهم آورد و  این جنبش را بیش از پیش به هیات یک جنبش اجتماعی توده ای در آورد. تنها از این مسیر است که می تواند دستاوردهای از دست رفته جنبش دانشجویی را باز پس ستاند.

 عدم دخالت قدرتمند کمونیست ها در این مبارزات واقعی و روزمره و عدم تلاش پیگیر در جهت تثبیت یک استراتژی سوسیالیستی و  نمایندگی افق کارگری در این جنبش به معنای واگذاری این عرصه به جبهه راست یعنی لیبرال ها و انجمن های اسلامی است.

در پایان فرارسیدن روز دانشجو را به تمام دانشجویان شادباش گفته و امیدواریم که در سال پیشاروی شاهد فتح سنگرهای جدید در مبارزات توده ای توسط این جنبش باشیم.

گرامی باد 16 آذر روز دانشجو

زنده باد آزادی، برابری، حکومت کارگری

کمیته مرکزی حزب کمونیست ایران

6 آذر 1387- 26 نوامبر 2008