بر ما چه گذشت!؟ تاریخ کوتاهی از زایش چپ دانشجویی

   محسن مومنی

اگر بخواهیم نگاه کوتاهی به تاریخ چپ دانشجویی در دهه 80 بیندازیم، ناگزیریم که از یک سو زمینه‏های اجتماعی– سیاسی عینی آن را که بستری برای بروز و روی آوردن بخش قابل توجهی از دانشجویان به اندیشه‏های چپ و سوسیالیستی بوده است را مختصرا بررسی نماییم و از سوی دیگر ماهیت این چپ جدید و تفاوت‏های آن با نسل قدیم چپ را مورد نظر قرار دهیم تا روشن گردد که اولا این چپ، چگونه چپی است و ثانیا از چه زمینی برخاسته است؟

زمینه‏های شکل گیری (سیاسی- اقتصادی)

این مساله کاملا روشن است که چپ دانشجویی، از خرابه‏های جنبش سیاسی اصلاح‏طلبی برخاست. عمده رهبران، چهره‏های شاخص و فعالین چپ دانشجویی، کسانی بودند که در خرداد 76 حتی به سن قانونی برای رای دادن به رئیس جمهور اصلاحات نرسیده بودند، اما با این همه، نوجوانانی بودند، که شور و شوق فراگیری که در آن دوران، برای تغییر و کسب برخی آزادی‏های سیاسی و مدنی در جامعه جاری بود، آنها را تحت تاثیر خود قرار داده و این نوجوانان را در این تجربه سیاسی سهیم نموده بود. بحث‏های عمومی، ستادهای انتخاباتی، میتینگ‏ها و روزنامه‏های زنجیره‏ای که همگی اجزای یک جنبش سیاسی بود… و نهایتا میل به ریاست جمهوری رساندن سید محمد خاتمی در مقابل ناطق نوری.

اما تمام این امیدواری‏ها خیلی زود در تیر 78 نقش بر آب گردید، درست در زمانی که به نظر می‏رسید، اعتراضات دانشجویان به ویژه در کوی دانشگاه تهران، این قابلیت را دارد که به یک بحران اجتماعی و سیاسی ناب بدل گردد، اصلاح‏طلبان به قدرت رسیده، به بدنه اجتماعی و جنبشی خود پشت کردند و دست در دست جناح اصولگرا، اعتراضات طبقه متوسط شهری را به ناکامی کشاندند.

اگرچه استراتژی ناکارآمد «انتخاب میان بد و بدتر» و نیز تلاش‏هایی که به نظر می‏رسید مجلس ششم برای پر کردن شکاف در اعتماد مردم به جریان اصلاح‏طلبی انجام داد، موجب گردید که سید محمد خاتمی بار دیگر در دور بعدی انتخابات ریاست جمهوری نیز پیروز میدان گردد، اما واقعیت این بود، که جریان اصلاح‏طلبی، از بدنه جنبشی خود تهی گردید و با موج سرخوردگی که در میان نیروهای سیاسی به وجود آمد، به ویژه در دانشگاه‏ها که یکی از ارکان پیشبرد گفتمان اصلاح‏طلبی بود، نیروی جدیدی پا به عرصه مبارزات سیاسی و اجتماعی نهاد که همان چپ دانشجویی بود.